Staropolskie przyśpiewki i przysłowia Wielkanocne

Przysłowie – zdanie utrwalone w tradycji ustnej, które ujmuje w alegoryczno-obrazowej formie ważną myśl, najczęściej wskazówkę czy przestrogę.

A bardziej przyziemnie – treść prawdy ludowej przekazywana z dziada na dziada. W polskiej tradycji mamy nieskończenie wiele przysłów, stąd również Wielkanoc nie została w nich pominięta. Na pewno każdy znajdzie coś dla siebie.


,,Polak woli człowieka zabić/ rękę stracić niż złamać post”

,,Palma bije, nie zabije
Za tydzień Wielki Dzień
Za sześć noc Wielkanoc”

,,Jedzie Jezus jedzie
Weźmie żur i śledzie
Kiełbasy zostawi  i pobłogosławi”

,,Powiadała mi świnia, żeście jej zabili syna
Gospodyni weźcie noża ostrego
I utnijcie kawał nieboszczyka tego,
Ale tnijcie daleko od ręki
Byście sobie nie zadali męki
Dajcie sera, jabłek i trochę grosiwa
By we święta wielkanocne była dobra moja godzina
Jak mi dacie jajek pięć
To będę wasz zięć
Jak mi nic nie dacie to mnie pogniewacie
I wam garnki porozbijam co na płocie macie!”

Pisanki wielkanocne

,,W dnie krzyżowe męka Boża
Wstrzymuj się od siewu zboża”

,,W wielki piątek dobry siewu początek”

,,Kiedy w wielki post rosa, to nasiej gospodarzu dużo prosa
A jeżeli w Wielki Piątek mróz, to proso na górę włóż”

,,Jak w Wielki Piątek pada to będzie suchy rok”

,,W Wielki Piątek zrób początek
A w sobotę kończ robotę”

,,Dobre placki przekładane i kiełbasy nadziewane
Daj mi Chryste dożyć tego, daj doczekać święconego!”

,,Pogodny dzień wielkanocny, grochowi wielce pomocny”

,,Przyszliśmy tu po dyngusie, leży placek na obrusie
Mama kraje, tata kraje – proszę o malowane jaje!”

,,Do izby wpuście, bo my po śmiguście
A dajcie co macie dać, bo nam tutaj zimno stać”

 

Piosenki o żurze zanotowane w XIX

,,Wstępna Środa następuje
Kuchareczka żur gotuje…”

,,A cóż tam na przypiecku pieca tąpa?
Wstępna Środa żurowi ustąpa”

,,A jakże mi się masz mój panie żurowski,
A  sprawię ja tobie czerwone pończoszki
Czerwone pończoszki, zielone porteczki
Będziesz mi tańcował mój panie żurowski”


Dorota Rauk